فنّاوری‌های جدید تولیدمثل و پیدایش مسائل اخلاقی جدید در حوزۀ حقوق کودکان از نگاه برندا آلموند

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
ماریه شارب 1
مریم اردشیر لاریجانی 2
1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد رشتۀ اخلاق اسلامی دانشگاه قم، قم، ایران.
2 استادیار گروه فلسفۀ اخلاق دانشگاه قم، قم، ایران
10.30497/flj.2025.248374.2192
چکیده
امروزه دسترسی بیشتر به فنّاوری‌های جدید تولیدمثل مسائل اخلاقی زیادی را پدید آورده است. اهمیت این موضوع از آن جهت است که فنّاوری‌های جدید تولیدمثل مانند لقاح آزمایشگاهی، اهدای سلول‌های جنسی و رحم جایگزین، به‌رغم کمک به حل مشکلات ناباروری، مسائل اخلاقی جدیدی را دربارۀ حقوق کودکان و هویت ژنتیکی آن‌ها مطرح کرده است که اغلب در سیاست‌گذاری‌های حقوقی و اخلاقی نادیده گرفته شده‌اند و در بسیاری از موارد، منافع بزرگ‌سالان بر حقوق کودکان ترجیح داده شده است. هدف این پژوهش، بررسی مسائل اخلاقی فنّاوری‌های جدید تولیدمثل با تأکید بر حقوق کودک، از منظر برندا آلموند، با روش توصیفی ـ تحلیلی بوده است. از مهم‌ترین چالش‌های اخلاقیِ برآمده از فنّاوری‌های جدید تولیدمثل، می‌توان به مواردی همچون محروم‌سازی کودکان از آگاهی دربارۀ هویت ژنتیکی خود، بازتعریف نقش والدین، از بین رفتن خانوادۀ سنتی، تجاری‌سازی فرایند تولیدمثل، تولد فرزند با استفاده از اسپرم متوفّی، طراحی نوزادان با ویژگی‌های دلخواه، انتخاب کودک ناشنوا و شبیه‌سازی انسان اشاره کرد. ازجمله یافته‌های این پژوهش آن است که بی‌توجهی به حق کودکان در شناخت پیشینۀ ژنتیکی موجب بحران‌های هویتی و تضعیف حقوقشان می‌شود؛ بنابراین تنظیم دقیق‌تر قوانین و چهارچوب‌های اخلاقی برای حفظ حقوق کودکان و تأمین منافع بلندمدت آنان ضروری است.
کلیدواژه‌ها
اخلاق باروری
برندا آلموند
چالش‌های اخلاقی
حقوق کودکان
شبیه‌سازی انسان
فنّاوری‌‌‌‌‌‌های جدید تولیدمثل
هویت ژنتیکی
موضوعات

عنوان مقاله English

New Reproductive Technologies and the Emergence of New Ethical Issues in the Field of Children’s Rights from Brenda Almond's Point of View

نویسندگان English

Mariyeh Shareb 1
Maryam Ardeshir Larijani 2
1 Master’s degree in Islamic Ethics, University of Qom, Qom, Iran
2 Assistant Professor, Department of Moral Philosophy, University of Qom, Qom, Iran.
چکیده English

Today, greater access to new reproductive technologies has raised numerous ethical issues. The significance of this subject lies in the fact that new reproductive technologies, such as in vitro fertilization, gamete donation, and surrogacy, have introduced new ethical dilemmas regarding children’s rights and their genetic identity, despite helping to resolve infertility problems. These concerns are frequently overlooked in legal and ethical policymaking, where adult interests are often prioritized over the rights of children. This study aims to investigate the ethical issues surrounding new reproductive technologies, with an emphasis on children’s rights, from the perspective of Brenda Almond, utilizing a descriptive-analytical method. Among the most significant ethical challenges arising from new reproductive technologies are depriving children of knowledge regarding their genetic identity, redefining parenthood, the decline of the traditional family, the commercialization of reproduction, posthumous reproduction, designing babies with desired traits, selecting for deafness, and human cloning. The findings indicate that neglecting children’s right to know their genetic background leads to identity crises and undermines their rights. Therefore, establishing more precise laws and ethical frameworks is essential to protect children’s rights and ensure their long-term interests.

کلیدواژه‌ها English

Reproductive ethics
Brenda Almond
Ethical challenges
Children's rights
Human cloning
New reproductive technologies
Genetic identity

مقالۀ حاضر، مستخرج از پایان نامۀ کارشناسی ارشد با عنوان تبیین و ارزیابی مسئلۀ فرزندآوری ازمنظر اخلاقی براساس دیدگاه برندا آموند [آلموند]، از دانشگاه قم است.

اسدی، لیلا سادات (1387). حق کودک بر هویت. نشریه فقه و حقوق خانواده، 13(49)، ص26-46.
اسلامی، سید حسن (1385). چالش‌های اخلاقی شبیه‌سازی انسان. فصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی، 2(4)، ص7-56.
اسلامی، سید حسن (1386). شبیه‌سازی انسانی از دیدگاه آیین کاتولیک و اسلام. قم: مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب.
خدامی، نرگس (1395). مادری؛ حقوق و مسئولیت‌ها. قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
راسخ، محمد؛ و خداپرست، امیرحسین (1386). حق بر شناختن پدر و مادر بیولوژیک. باروری و ناباروری، 3 (32)، ص247-258.
ستوده خراسانی، حمید (1399). روش‌های جدید تولیدمثل انسان: روش‌های جدید باروری مصنوعی. قم: حوزۀ علمیه قم، مرکز تخصصی مهدویت.
سندل، مایکل (1399). انسان بی‌نقص: اخلاق در عصر مهندسی ژنتیک (افشین خاکباز، مترجم). تهران: فرهنگ نشر نو.
شعبان، مریم (1401). فنّاوری‌های جدید باروری ـ زیستی و حقوق کودک: درآمدی بر آینده کودکی در ایران. تمدن حقوقی، 5(10)، ص314-283.
شمس، زینب؛ و نجفی، محمدجواد (1400). بررسی موانع فرزندآوری ازمنظر آیات و روایات (با رویکرد نقد ادلۀ فمینیسم). تفسیر پژوهی، 8(16)، ص99-126.
کهریزی، مهوش؛ حسینی‌زاده، سید علی؛ و بستان (نجفی)، حسین (1393). چالش‌های اخلاقی فمینیسم در فرزندآوری از دیدگاه اسلام و راهکارهای آن. پژوهش‌نامۀ اخلاق. ۷(۲۴)، ص7-24.
مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (1393, October 7).
Retrieved from https://www.cgie.org.ir/fa/news/25721
معینی‌فر، محدثه (1391). بررسی حق کودک بر هویت در اسلام و اسناد بین المللی. فقه و حقوق خانواده، 17(56)، ص 117-142.
معینی‌فر، محدثه (1393). شبیه‌سازی در دیدگاه‌های دینی و اندیشه‌های حقوقی. تهران: میزان.
نصرتی مراللو، عظیمه (1391). لقاح مصنوعی و اهدای جنین ازمنظر فقه و حقوق اسلام. تهران: خرسندی.
وودوارد، جان (1398). اخلاق در فنّاوری شبیه‌سازی انسان (سید محمدهادی رضوی، مترجم). تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.
هاشم‌پور، مدیحه (1400ش). شبیه‌سازی انسان ازمنظر فقه و حقوق. تهران: پژواک عدالت. ‏
 
Almond, B (2006). The fragmenting family. New York: Oxford University Press. ‏
Almond, B (2007). Ethical challenges and the new technologies of reproduction. In A. Leathard & S. McLaren (Eds.), Ethics: Contemporary challenges in health and social care, Bristol, UK: Policy Press, p. 201-212.
Almond, B (2008). Reproductive choice: Whose rights? Whose freedom?. In The Contingent Nature of Life: Bioethics and Limits of Human Existence (p. 169-182). Dordrecht: Springer Netherlands. ‏
Bowlby, J (1969). Attachment and loss. New York: Basic books.
Charlesworth, M. J (1993). ‏Bioethics in a liberal society. Cambridge University Press.
Council of Europe (2001). Convention for the Protection of Human Rights and Dignity of the Human Being with Regard to the Application of Biology and Medicine: Convention on Human Rights and Biomedicine: European Treaty Series No.164 Oviedo, 4/4 1997. Die Bedeutung der Philosophie für die Rechtswissenschaft: dargestellt am Beispiel der Menschenrechtskonvention zur. Biomedizin, p. 67-80.
Edwards, R. G. (1966). Mammalian eggs in the laboratory. Scientific American, 215(2), p. 72-81.
Harris, J. (2000). The Welfare of the Child. Health Care Analysis, 8, p. 27-34.
Harris, J. , & Holm, S. (Eds.) (1998). The future of human reproduction: ethics choice, and regulation. USA : Oxford University Press.
Kass, L. R (1979). Making babies revisited. The Public Interest , p. 32-54.
Okin, S. M (1989).  Justice, gender, and the family. New York: Basic books.
Robertson, J. A. (1994). Children of choice: freedom and the new reproductive technologies. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Sandel, M. J (2007). The case against perfection: Ethics in the age of genetic engineering. The Belknap Press of Harvard University Press.
Shenfield, F., & Steele, S. J. (1997). hat are the effects of anonymity and secrecy on the welfare of the child in gamete donation? Human reproduction (Oxford, England), 12(2), p. 392-395.
 The family (2008) - OpenLearn - Open University. Retrieved from https://web. archive . org/web/20080121110325/https://www. open. edu/openlearn/h. istory-the-arts/culture/philosophy/the-family.
Velleman, J. D (2005). Family history. Philosophical Papers , 34(3), p. 357-378.
Wymelenberg, S. (1990). Science and babies: Private decisions, public dilemmas. Washington, DC: National Academies Press.
 
فقه و حقوق خانواده

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 22 مهر 1404